ԿԱՄ

ԿԱՄ
I. (կաս, կայ, կացի, կա՛ց, կացէ՛ք.) NBH 1-1039 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 7c, 8c, 10c չ. ἴσταμαι sto, եւս եւ κεῖμαι jaceo διαμένω, ἑμμένω permaneo, remaneo, persevero. Տեղականել ուրեք. հաստատուն կամ կանգուն մնալ. տեւել. կայնիլ, կենալ. ... պ. իւդադէն. *Աբրաամ կայր առաջի տեառն: Մի կայցես յամենայն կողմանս աշխարհիդ. Զի՞ կաս արտաքոյ: Կայի յեզը գետոյ: Կային շուրջ զնովաւ: Ոչ կացին ʼի հաստատութեան: Կաց ʼի կայի քում: Կացցէ յաւիտեանս: Ոչ կացին յուխտին իմում: Որ ոչ կացցէ յամենայն բանս օրինացս այսոցիկ՝ առնել զնոսա: Կացէք մնացէք դուք ʼի մերումն բարեկամութեան: Կալով կացէք ʼի դաւանութեանն ձերում: Անձն իմ եկաց ʼի դողութեան: Կացցէ աւուրս բազումս. եւայլն: *Եթէ կացեալ էաք ʼի պատուիրանին. Ագաթ.: ԿԱԼ. κεῖσθαι ասի մին ʼի ստորոգութեանց, ո՛չ այնչափ վասն գոլոյ ʼի տեղւոջ, որ կոչի Ուր, որչափ վասն դրից, կամ այսպիսի եւ այնպիսի օրինակաւ տեղակալելոյ. *Կալ ո՛րզան, ընկողմանեալ է, նստի. Արիստ. ստորոգ. (որ է ըստ յն., իբր անկեալ դնիլ, զետեղիլ. ... ): ԿԱԼ ἁνίσταμαι surgo, erigor ὐπάρχω exsisto ἕχω habeo. որպէս լծորդ ընդ գոլ. գոմ, եմ, լինիմ. կամ ունել. գտանիլ. ʼի վեր երեւիլ. յառնել. *Եկաց այլ թագաւոր: Կացի ես փոխանակ դաւթի հօր իմոյ: Ոչ եւս եկաց մարգարէ յիսրաէլի իբրեւ զմովսէս: Եկաց բանսարկու ʼի մեջ իսրայէլի: Զիա՞րդ կայք: Զի՞ կայ իմ եւ ձեր: Ահաւասիկ կամք քո: Որոյ կայցէ, կերիցէ եւ արբցէ. եւ տացէ այնցիկ՝ որոյ ոչն կայցէ: Եւ եյր կայցէ կերակուր, նոյնպէս արասցէ: Կայ մջւս եւս փոքրիկ, Եւ կայ եւս տեղի. եւայլն: *Եւ ոչ թէ պիղծ ինչ կայցէ ʼի կերակրոցն. Եզնիկ.: *Վասն ոչ կալոյ այր յազգէն գրիգորի՝ ընտրեցին զփառներսէհ. Խոր. ՟Գ. 16: *Հոգի աստուածային կայ ʼի գիրս. Խոսր.: ԿԱԼ. որպէս Կեալ ζάω vivo. *Եթէ եկաց նա զհազար ամաց ելս. Ժող. ՟Ղ. 6: *Մի՛ լիցի ապրեալ ʼի ներքոյ երկնից տուն նորա, այլ ʼի նորայն կացցեն օտարք. Յոբ. ՟Ժ՟Ը. 19: Ուստի Եկաց (ռմկ. կեցաւ) ասի անխտիր՝ որպէս ապրեցաւ, եւ որպէս մնաց ուրեք: ԿԱԼ. ἴσταμαι sto, cesso. Դադարել. կասիլ. *Եկաց ʼի ծննդենէ կամ ʼի ծննդոց: Եւ եկաց իւղն: Տուբիթայ կացին աչք: Կացին աչք նորա. (յն. կորոյս զաչս.) եւ այլն: ԿԱԼ. μένω maneo, expecto καρτερέω sustineo ἁποκεῖται superest. Սպասել. մնալ. որ եւ ասի ԿԱԼ ՄՆԱԼ. (եւ յերրորդ դէմս) առաջի՛ կայ. պահեալ կայ. *Ո՞ւմ կայք, զի՞ յապաղէք: Կա՛ց մնա դու: Կացից մնացից աստուծոյ: Կացաք մնացաք իրաւանց: Կայ մնայ մարդկան միանգամ մեռանել. եւայլն: *Այսուհետեւ կալ ակնունել է՝ մինչեւ դիցին թշնամիք նորա պատուանան ոտից նորա. Կոչ. ՟Ժ՟Ե: *Քանզի եւ ձեզ աններելի տանջանք կան: Որ գործեցին զչար, անվախճան տանջանքն կան մնան: Արդ կայ եւ մնայ ինձ աններելի պատուհասն. Մանդ.: Յճխ.: Շար.: ԿԱԼ Ի ՎԵՐԱՅ. ἑπίσταμαι, ἑφίσταμαι peritus sum περιεργάζομαι diligenter observo. Մակացու (այսինքն մակկացու) լինել հետազօտութեամբ. հասու կամ վերահասու եւ խելամուտ լինել. *Հասու լինել եւ ʼի վերայ կալ զօրութեան բանին. Խոսր.: *Կալ ստուգութեամբ ʼի վերայ յայտնութեան: Կալ քննութեամբ տեսութեամբ ʼի վերայ խորհրդոյն: Ոչ կարացին կալ ʼի վերայ խորհրդորյն. Իգն.: *Եւ ոչ զմոգուցն զհետ երթային (հրէայք), եւ կային ʼի տեղւոյն վերայ. Ոսկ. մ. ՟Ա. 6: Կամ ἑπίσταμαι insto, praesum. Վերակացու կամ ոստիկան լինել. *Եւ նա կայր ʼի վերայ ողջակիզացն իւրոց: Որ կայր ʼի վերայ հնձողացն: Իշխանք՝ որ կային ʼի վերայ գործոյն սողոմոնի. եւայլն: ԿԱԼ ՀԱԿԱՌԱԿ, կամ ԸՆԴԴԷՄ ԿԱԼ. որպէս եւ Առաջի կալ. ʼի Բաց կալ. ʼի Սպասուկալ. յԱղօթս կալ, եւայլն. տե՛ս ʼի յարակից բառսն: Իսկ ասելն. *Որ հիւանդոտքն էին, լային եւ կային. Եւս. պտմ. ՟Գ. 6. ըստ յն. լոկ, լային, առ մեօք է ոճ ռամկական, աղլայըպ տուրմագ: ՈՐ ԿԱՆՍ. (2-0531) Որ ինչ իրք կան ի միջի. ներկայքս. առաջիկայ իրք կենցաղոյս. *Ո՛չ որ կանս, եւ ո՛չ հանդերձեալքն: Եթէ՛ որ կանս, եթէ՛ հանդերձեալքն. Հռ. ՟Ը. 38: ՟Ա. Կոր. ՟Գ. 22: II. ԿԱՄ 2 (-) NBH 1-1038 Chronological Sequence: 10c գ. Տ. ԿԱՄՆ, ԵՒ ԿԱՄՔ. որպէս եւ ʼի բարդութիւնս Կամակոր, Կարկամ, Կամար, Կամուրջ. իբրու լծ. ընդ հյ. Ծամ, (յորմէ ծամածուռ.) . ... յն. գա՛մփիլօս, եւն: Ի պէսպէս միտս բերի ասելն, *Սէր հարկաւորեալ՝ կամից կատար կամ, կամ ժամին հասեալ պատերազմի նօր. Նար. տաղ յար.: III. ԿԱՄ 3 (-) NBH 1-1038 Chronological Sequence: 6c, 8c, 10c, 12c շ. ԿԱՄ. ԵՒ ԿԱՄ. ԿԱՄ ԹԷ. ἥ, ἥτοι, ἡέ aut, vel, seu, sive. Վարի իբր անջատական կամ տարալուծական, տրոհելով զմասունս բանի իբր հակադրեալս. եւ իբրու բաղհիւսական եւ մեկնողական՝ կապակցելով զըստ իմիք զանազանեալս. եա՛, եախօտ, էւ, աւ. *Դարձայց յաջ, կամ յահետկ: Մազ մի սպիտակ առնել, կամ թուխ: Զ՞ինչ կերիցուք, կամ զի՞նչ արբցուք, կամ զի՞նչ զդեցցուք: Կա՛մ արարէք զծառն բարի ... կամ արարէ՛ք զծառն չար: Որ միանգամ թշնամութեամբ, կամ թէ արհամարհանօք յայն տեղւ հասցէ: Կամ թէ օր իւր եկեսցէ եւ մեռցի, կամ թէ ʼի պատերազմ մացէ եւ յաւելցի. եւայլն: *Ոչ ընդունայն ինչ գրեցի, եւ կամ զբնաւ իսկութիւնն սահմանեցի: Չի՛ք իսկ առ քեզ զասումն սրտի, եւ կամ բորբոքումն բարկութեան. որպէս ոչ կրին նենգութիւնք, եւ կամ նշամամարանք մթութեան. Նար.: *Իբր փորձելով զաստուած, թէ օգնէ՞ արդեօք, կամ ոչ. Շ. մտթ.: *Կամ թէ ճշմարտագոյն ասել. Խոր. ՟Բ. 83: *Առադրեցաք, թէ կա՛մ ներգործութեամբ, կամ մտածութեամբ. արդ կա՛մս այս կամ բաղհիւսական է շաղկապ, կամ տարալուծականʼʼ. որ եւ տրոհական ասի. Անյաղթ պորփ.: IV. ԿԱՄ 5 (-) NBH 1-1038 Chronological Sequence: Early classical, 10c, 12c, 13c, 18c գ. Տ. ԿԱՄՆ, ԵՒ ԿԱՄՔ. որպէս եւ ʼի բարդութիւնս Կամակոր, Կարկամ, Կամար, Կամուրջ. իբրու լծ. ընդ հյ. Ծամ, (յորմէ ծամածուռ.) . ... յն. գա՛մփիլօս, եւն: Ի պէսպէս մջտս բերի ասելն, *Սէր հարկաւորեալ՝ կամից կատար կամ, կամ ժամին հասեալ պատերազմի նօր. Նար. տաղ յար.: գ. ԿԱՄ 5 ի, աց. գ. (1-1042) ԿԱՄՆ ԿԱՄՆԱՍԱՅԼ որ եւ ԿԱՄ. ἄμαξα, ἄμαξις plaustrum, currus, bublarium. ռամկ. եւս կամ, կամն. ճառճարք Այն է կառք կամնելոյ, այսինքն Սայլ՝ որով կասուն զցորեան, է՛ որ միով, եւ է՛ որ կրկին անուօք. *Որպէս կամն զի ʼի վերայ ցորենոյ անցանէ, այնպէս հրեշտակնէ որ առակեալ է ʼի կամն, կասու: Ոչ կամունս ածէ՛ ի վերայ, այլ գաւազան: Անիւ գունդն է սայլի. եւ զսղոցաձեւն այլ թարգմանքն սրաբերան ասեն. զոր սովոր են այնպէս առնել զկամն, եւ այնու կասուլ զօրան. Գէ. ես.: *Մինչդեռ կամանամբ կասէր զցորեանն, օձահար եղեւ. Բառ. ստեփ. լեհ.: *Արօր կազմել, եւ լուծս յօրինել. եւ սայլս եւ կամունս (յն. մի բառ), զօրանն կտրել եւ կասուլ. Ոսկ. մ. ՟Բ. 27: *Զկանայս եւ զմանկտիս հանէին ընդ ցից սայլից, զկէսս՝ զոր ʼի ներքոյ կամացն արկեալ կասուին. Բուզ. ՟Դ. 24: *Կոխիցէ ոք զկալ կամնասայլիւք: Զանիւ կամնասայլին: Իբրեւ զանիւս նորս սղոցաձեւ կամնասայլից. Ես. ՟Ի՟Ե. 10: ՟Ի՟Ը. 27: ՟Խ՟Ա. 15: *Ի մանրել զցողունն կամնասայլիւն: Հատ ցորենոյ ոչինչ վնասի ʼի կամնասայլիցն. Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ: Շ. մտթ. ՟Գ. 12: *Ի կալ կամնասայլից անիւքն սղոցաձեւք զցորեանն չկտրեն. Ոսկ. մ. ՟Ա. 11:

հայերեն բառարան (Armenian dictionary). 2013.

Игры ⚽ Нужно сделать НИР?

Полезное


Смотреть что такое "ԿԱՄ" в других словарях:

  • ԿՈՂՄՆ — (կամ կողմ, ման, մանք, մանց.) NBH 1 1112 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 8c, 10c, 12c, 13c գ. ԿՈՂՄՆ կամ ԿՈՂՄ. κλίτος latus. Որ ասի եւ ԿՈՂ. եւ ԿՈՅՍ. (յորմէ ռմկ. քով, քովը. պ. գույ, գըյ ). մասն եւ դիրք տեղեաց, աշխարհաց …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԵՐԵՔ — (կամ ԵՐԻՍ, երից, երիւք.) NBH 1 0680 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 8c, 12c ա. τρεῖς, τρία tres, tria Միութիւն յաւելեալ ի վերայ երկուց. իրեք. ... *Ծնաւ նոյ երիս որդիս: Երեք արք, կամ կանայք, աւուրք, խանք: Թրեա՛ գրիւս …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ՔԱՌԱԿՈՂՄ — (կամ ՄՆ, ման.) NBH 2 0991 Chronological Sequence: Unknown date, 8c, 11c, 12c ա. ՔԱՌԱԿՈՂՄ կամ ՔԱՌԱԿՈՂՄՆ, ՔԱՌԱԿՈՂՄԱՆԻ ՔԱՌԱԿՈՂՄԵԱՅ ՔԱՌԱԿՈՂՄԵԱՆ. τετράγωνος quadrangulus. Որ ինչ ունի զչորս կողմանս, կամ հայի ընդ չորեսին կողմանս. քառաթեւ. քառանկիւն.… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԲԱՑՈՒՍՏ — (կամ ի բացուստ.) NBH 1 476 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 10c, 11c, 12c մ. ԲԱՑՈՒՍՏ կամ Ի ԲԱՑՈՒՍՏ. Ի հեռուստ, ʼի հեռաստանէ. հեռւանց. ... *Տեսեալ զնա ʼի բացուստ, ոչ ծանեան. Յոբ. ՟Բ. 12: *Բացուստ միայն բանիւ ʼի կեանս դարձոյց …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԹԱՔԹԱՔՈՒՐ — (կամ ԹԱՔԹԱՔՈՒՐՔ.) NBH 1 0803 Chronological Sequence: Early classical, 12c, 13c ա.մ. Թաքչելով կամ թաքուցանելով զանձն. գաղտաբար. ի ծածուկ. պահւըտելով. յն. բայիւ. κατακρύπτω abscondo, occulto me *Պանդուխտք եղիցին, եւ թաքթաքուրք (կամ թաքթաքունք)… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԿՈՐԷ — (կամ Կորէք.) NBH 1 1119 Chronological Sequence: Early classical, 10c գ. ԿՈՐԷ կամ ԿՈՐԷՔ. Բառ յն. գօ՛րի. κόρη puella եւ Proserpina. Աղջիկ. սեպհականել անուն պերսեփոնեայ չաստուածուհւոյ. *Գայ ʼի պղատէա քաղաքն աթենացւոց, ուր զկորէս պաշտեն աթենացիք. Պտմ …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ՀԱՅԱԶՆ — (կամ զին, կամ զուն.) NBH 2 0029 Chronological Sequence: Unknown date, 8c Տ. ՀԱՅԿԱԶՆ. *Իսկ վասակն՝ որ ազգաւ հայազին (թերեւս՝ հայածին). Գանձ.: *Զամենայն յաղթանդամ հայազունսն իւր. Ղեւոնդ.: *Րամիցն հայազանց (կամ հայկազանց) երբեմն տէրն եւ թագաւորն.… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԱՐԹՐ — (կամ աթր, թեր, թերբ.) NBH 1 0354 Chronological Sequence: Early classical, 12c գ. Բառ յն. ա՛րթրօն. ἅρθρον յորմէ լտ. artus, articulus Նոյն է յասորինաթ, կամ հաթ. այսինքն Տարր. եւ Յօդ, որպէս ս, դ, ն. (ուստի եւ Աթութայք, տառք, այբուբենք.) *Առանց… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԲԵՐԴՆՈՐԴ — (կամ դի, դեաց.) NBH 1 484 Chronological Sequence: Early classical գ. Ամրացեալն կամ բնակեալն ʼի բերդի. ... *Հասին ʼի վերայ գաղթականին բերդնորդեացն. Բուզ. ՟Դ. 55 …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ՈՐՄԱԾ — (կամ որմածք.) NBH 2 0532 Chronological Sequence: Early classical գ. ՈՐՄԱ՛Ծ կամ ՈՐՄԱԾՔ. Որմ ածեալ, ցանկ պատեալ. *Մօտ յորմածս արգելոցացն որսոյն էրէսցն. Բուզ. ՟Դ. 15 …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»