ԿԷՏ

ԿԷՏ
(կիտի, եւս եւ կէտի, կէտի. կէտք, կիտից, կիտաց. կամ կետից.) NBH 1-1094 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 10c - ԿԷՏ ասի եւ ԿԷՏՈՍ. ԿԻՏՈՍ. յն. գիդոս. κῆτος cetus, cete, balaena. Ձուկն մեծ. վիշապ ձուկն. մէնծ ձուկ. ... *Արար աստուած կէտս մեծամեծս: Կէտք եւ ամենայն կայտառք. Եւ էր յովնան ʼի փոր կիտին. եւայլն: *Զգազանն ծովական լեռնաձեւ. զկիտացն ասեմ եւ զդելփինաց, վիշապս անուանեն. Եզնիկ.: *Ծով կայան կիտոց. Խոսր.: *Ի պորտոյ կիտին: Ի բերանոյ կիտին կորիւնի. Նար.: *Ի փորոյ կէտին կամ կետին. Շար. ձձ. ստէպ: Իսկ Եսթ. ՟Ժ՟Դ. 5. *Դու զյովնան ʼի կէտ ձկանն ապրեցուցէրʼʼ. իմա՛, ʼի փոր ձկանն՝ որ էր կէտ մեծ: II. ԿԷՏ 2 (կիտի, ից. որ եւ ԿԷՏ, կետի, ից.) NBH 1-1094 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 6c, 8c, 10c, 11c, 12c, 13c, 14c, 15c գ. στιγμή, στίγμα punctum, -tus. Նիշ որոշեալ. Նշանակ սահմանեալ. մասնիկ կամ վայրիկ գիտեալ. (յորմէ Կիտուած. Քըթթել. եւայլն:) Ըստ քերականաց եւ երկրաչափից՝ Նիշ փոքրիկ, որոյ շարունակութիւնն կազմէ զգիծ. նօգտա. եբր. նէքօտտա. *Յաղագս կիտից (կամ կետի): Կէտք են երեք կէտք աւարտեալ, միջակ, ստորակէտ. Քեր. թրակ. եւայլն: *Հզոր գոլ դմա ʼի վերծանութիւն, ըստ մասին իւրաքանչիւր աւարտիցէ զկիտիցն եւ տրոհակաց եւ զփաղութիւնսն աւարտակիտովք եւ ստորակիտովք. Մագ. լ: *Իբր կէտ գրչի. որ ոչ է գիր. Վրդն. երգ.: *Կէտ իր է, որ ոչ ունի մասն. Եւկղիդ.: *Կէտ է պատճառ գծի, ոչ ունելով երկայնութին, եւ ոչ լայնութիւն. Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.: նովին նմանութեամբ ասի. *(Երկինք) ʼի միջի բերելով զերկիր որպէս զկէտ մի: Չափի երկին անչափութեանմբ, եւ առ քեզ կէ՛տ է մին անձուկ. Պիսիդ.: Կէտ. որպէս Բեւեռք երկնից. գուդպ. *Երկու հարկաւորապէս հանդէպ միմեանց անշարժ են կէտք. աշխարհ: ԿԷՏ. որպէս Մէտ կշռոց. ῤοπή, ῤιπή vibratus. LACKING ԿԷՏ. որպէս կենդրոն. κέντρον centrum. ... *Բաղկացեալ ըստ չորից՝ զուղիղ անկիւնսն ժողովելով ʼի կէտն. Պղատ. տիմ.: *Հաստատութիւն միոյ ստացեալ կիտի, եւ երբեմն յոլովագոյն շուրջ թաւալագունիւքն. Պղատ. օրին. ՟Ժ: ԿԷՏ՝ Աշխարհագրական եւ տոմարական՝ նշանակեալ ըստ հայեցուածոյ երկնից կամ արեգական. *Կէտքն են այսոքիկ, կէտ երկնամիջակ, կէտ ժամադիտակ, կէտ եթերական, կէտ սուզական: Կէտ երկնամիջակն գարնանային. կէտ ժամադիտակն ամառային. կէտ եթերական աշնանային. կէտ սուզական ձմեռային. մոքա են շրջանք բարձրութեան եւ խոնարհութեան արեգականն. Տօմար.: ԿԷՏ. σκοπός scopus, propositum, punctum, momentum διορισμός distinctio προθεσμία tempus. Նպատակ. դիտեալ սահման. պայման. կանոն. չափ. եզր. ծայր. լրումն. որոշումն. մտաց. որոշեալ ժամանակ. ժամադրութիւն. ... *Ուշ եդեալ ընթանամ ʼի կէտ կոչմանն աստուծոյ. Փիլիպ. ՟Գ. 14: *Կորովակի նետաձգութեամբ հարկանել զառաջի եդեալ ինչ կէտ. Պիտ.: *Կէտ եդեալ նպատակի այնպիսի դիւին՝ զմեզ յաղօթից անտի լռեցուցանել. Եւագր. ՟Ե: *Կէտ եդեալ մեր՝ ցուցանել վասն յովսեփու: Որոց կէտ առաջի եդեալ է, զի նմանօղ լինիցին. Եւս. պտմ. ՟Ա. 7: Վրք. հց. ՟Ի՟Զ: *Կէտ եդեալ ինքեան՝ ՟Խ ՟Խ օր պահովք ձգտեալ: Ի լնուլ կիտին եդելոյ պահոցն կատարելոյ: Առ ʼի յառաջադէմ ընտրութիւն պսակահամբար քրիստոսադիր կիտին. Ագաթ.: *Գային ժողովէին ʼի հրամանէ միաբանութեան յեդեալ կէտս. Կանոն.: *Կէտ եդեալ զժամանակն՝ զամիսն վեցերորդ. Եղիշ. ՟Բ: *Արդ ահա հասաք ʼի կէտ միջին, որ է սկիզբն վերջին, եւ կատարումն առաջին. Եղիշ. մատն.: *երկուս կէտս եդ ʼի միջի. մի, յորժամ վասն նորա իսկ իցէ. եւ միւս եւս՝ յորժամ սուտ իզեն բանքն. Ոսկ. մ. ՟Ա. 15: *Ապաշխարութեան կէտ դիցէ. անդ. ՟Բ. 4: *Կապեաց, եւ արձակեաց դարձեալ կիտիւ ապաշխարհութեանն. Ոսկիփոր.: *Հասանէ նմա կէտ վճարման կենաց: Զկէտ կենացս քաղաքավարեալ իբրեւ ամս ՟Ժ՟Գ: Քրիստոսադիր կգտիւն. Յհ. կթ.: *Ի կէտ եւ յաւարտ ժամանել: Հասցեն ʼի կէտ կատարման իւրաքանչիւր ընթացից: Տնաբաժին կէտ եւ հանգիստ զայս պայմանի: Նուիրեալ պայման, սահման նոյնագոյ, կէտ տէրունի: Այս թիւ պանծալի (եօթն), որում ոչ է կէտ կցորդի, եւ ոչ սպառուած վախճանի. Նար.: *Ի կէտ կենցաղոյս ժամանէ: Չեւ հասեալ ʼի կէտ սիրոյն. Լմբ. սղ.: *Է կէտ գրոց, եւ է կէտ՝ մեծ ձուկն. ասի կէտ եւ չափ կենցաղոյս, եւ այլ այսպիսի: ասի կէտ գարնանային, ամառային եւայլն. Երզն. քեր.:

հայերեն բառարան (Armenian dictionary). 2013.

Игры ⚽ Поможем сделать НИР

Полезное


Смотреть что такое "ԿԷՏ" в других словарях:

  • ԵԹԵՐԱԿԱՆ — (ի, աց.) NBH 1 0648 Chronological Sequence: 8c, 12c, 13c, 15c ա. αἱθέριος aetherius Արփային. երկնային. օդային. *Եթերական հուր. Շ. թղթ.: *Եթերական օդոց. Աթան.: եւ Բենիկ.: *Կէտ երկնամիջակ, կէտ ժամադիտակ, կէտ եթերական, կէտ սուզական. Տօմար …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ՍՈՒԶԱԿԱՆ — (ի, աց.) NBH 2 0731 Chronological Sequence: Unknown date, 7c, 11c, 15c ա. Որ ինչ հայի ʼի սոյզս եւ ʼի սուղումն կամ յընկղմումն. սուզեալն եւ սուզիչն յանդունգս. *Իշխանութիւն չարին սուզական: Զոր խանդացեալ չարին սուզական. Գանձ.: գ. ՍՈՒԶԱԿԱՆՆ գ. կամ… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ՍՏՈՐԱԿԷՏ — (կիտի, տաւ կամ տով.) NBH 2 0749 Chronological Sequence: 6c, 11c, 13c գ. ὐποστιγμή interpunctio, commas, virgula. Կէտ եդեալ ի հատուածս բանի՝ ի վայր կոյս, կամ ի նշանակ ի ստոր իջուցանելոյ եւ բթելոյ զձայն ըստ թերակատար գոլոյ իմաստից. այն է (,). *Կէտք …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԱՆՀԱՏ — (ի, ից.) NBH 1 0182 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 8c, 10c, 11c, 12c, 13c ա.գ. ἅτμητος non sectus, indivisibilis, ἅτομος atomus, individuus, insecabilis, στιγμή punctum Ոչ հատեալն, եւ ոչ հատանելին. անբաժանելի. որ… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԱՐՏԱԿԷՏ — (կետի, իւ.) NBH 1 0377 Chronological Sequence: 11c ա. Ոյր կայցէ կէտ կամ խայթ եւ ճանկ արտաքս ցցուեալ. եւ Որ արտաքս ձգէ ճանկով. *Կէտ կարթիւ արտակիտիւ քեզ աւադիկ ʼի կախ կորզեալ. Մագ. ՟Խ՟Ա …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԲՆԱԿԷՏ — (կիտի.) NBH 1 496 Chronological Sequence: 11c, 13c գ. Բուն եւ տիրապէʼʼ կէտ. այսինքն կէտ աւարտեալ. վերջակէտ. *Եւ են հանգամանք բնակիտիս, մի՝ ըստ բացարձակ ձայնի. եւ միւսն՝ յորժամ ʼի միջին կիտին հանգիստ առնուցու՝ երթեալ ʼի ստորակիտէն. Մագ. քեր. եւ… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԵՐԿՆԱՄԻՋԱԿ — (ի.) NBH 1 0696 Chronological Sequence: 7c, 9c, 10c, 15c ա.գ. Զուգօրական. որ է ի միջավայրն երկնից, կամ ի հասարակածն. *Որ ոչ էր լրումն պասեքին զկնի երկնամիջակի հասարակաւորութեանն. Կամրջ.: *Ընթացեալ ժամանէ ի կէտ երկնամիջակն (արեգակն զհասարակածիւ).… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԺԱՄԱԴԻՏԱԿ — (ի, աց,) NBH 1 0826 Chronological Sequence: 7c, 15c ա.գ. նոյն ընդ վ. (=ԺԱՄԱԴԷՏ) *Կէտ երկնամիջակն գարնանային, կէտ ժամադիտակն ամառնային. Տօմար.: *Եթէ առնիցեմք զենթակայն ժամադիտակին ... պիտանացու գոլ առ ժամադիտակին: Ժամադիտակին մասնակ հասանի ...… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԿԵՆԴՐՈՎՆ — (ի.) NBH 1 1087 Chronological Sequence: Unknown date գ. ԿԵՆԴՐՈՎՆ կամ ԿԵՆՏՐՈՎՆ. (զոր յետինք Կեդրոն գրեն.) բառ յն. κέντρον, ου յորմէ լտ. centrum. որպէս Խըթան, խայթ, խայթոց, ծայր ասղան. ուստի ըստ երկրաչափից՝ Կէտն միջին ʼի շրջանակի, միջակէտ բոլորակի …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԿԵՏԱԴՐԵԱԼ — ( ) NBH 1 1090 Chronological Sequence: 9c Կէտ եդեալ. սահմանեալ. որոշեալ. ժամադիր եղեալ. *Կէտ նպատակի եդեալ մինչեւ ʼի տուն (կամ տօն) կետադրեալ սահմանի հարսանեացն. Զքր. կթ …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»