ՁԵՌՆ

ՁԵՌՆ
(ռին, ձեռք, ռաց.) NBH 2-0151 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 6c, 8c, 10c, 12c, 13c, 14c գ. χείρ manus. Եզր բազկի ʼի դաստակէ ցծայրս մատանց. թաթ ձեռաց. ափ. բուռն. գործարան շօշափելոյ՝ ըմբռնելոյ, եւ գործելոյ: Նմանութեամբ, Գործի, միջնորդ. գործ. կար. զօրութիւն. իշխանութիւն. բաւականութիւն. անձն, եւ այլն. ձեռք, ձառք. ... (լծ. յն. խիր, սանս. քառա ). *Ձգել զձեռն, եւ առնուլ: Մխել զձեռն յոք կամ ʼի գործ: Հնազանդ լինել ընդ ձեռամբ: Ձեռք նորա յամենեսին, եւ ձեռք ամենեցուն ʼի նա: Հանեալ զմատանին իւր ʼի ձեռանէ իւրմէ՝ եդ ʼի ձեռին յովսեփայ: Երկուս ապարանջանս ʼի ձեռս նորա: Վաստակք կամ արդարութիւն ձեռաց: Գործել ձեռօք: Ահաւանիկ աղախին քո ʼի ձեռս քո: Ի գործոց մերոց եւ ʼի տրտմութեանց ձեռաց մերոց: Միթէ ձեռն տեառն չիցէ՞ բաւական: Լինէր ձեռն տեառն ʼի վերայ քաղաքին. եւ այլն: *Լցեալ զձեռն ʼի նաշհւոյ անտի. Ղեւտ. ՟Բ. 2. իմա՛, լի ափով, բռամբ: *Տարածեալ զձեռս իւր ʼի խաչին. զի տարածեալ ձեռօքն ʼի գիրկս իւր ընկալցի զամենայն տիեզերս առ հասարակ. Կոչ. ՟Ժ՟Գ: Ոճով ասի. *Եկն սաւուղ ʼի կարմեղոս, եւ կանգնեաց իւր ձեռն (որպէս կոթող ինչ ʼի նշան յաղթութեան. կամ ինքնաձեռն իշխեաց զոհել, ասէ կիւրեղ): Աբեսողոմ կանգնեաց իւր արձան, եւ կոչեաց զնա ձեռն աբեսողոմայ: Եզ զանձն իւր ʼի ձեռին իւրում (ʼի բռին, ʼի վտանգի): Ձեռն նոցա ընդ դաւթի է: Անաչառ անողորմ ձեռն պատերազմի: Զնիկանովր ʼի ձեռն գումարէր: Զօրս ʼի ձեռս հասուցանել: Գործ ʼի ձեռն տալ: Տաղ քեզ զնա ʼի ձեռս: Ի բաց եկաց եդովմ ʼի ձեռանէ յուդայ. եւ այլն: Իսկ ՟Գ. Թագ. ՟Ժ. 19. *Ձեռք աստի եւ անտի ʼի վերայ աթոռոյն նստելոյʼʼ. իմա՛ ձեռնաձեւ յենարան ձեռաց: Եւ Ել. ՟Ի. 25. *Զձեռին գործին քո մերձեցուցեր ʼի նաʼʼ. իմա՛ դանակ, դուր, եւ այլն: *Բժիշկքս՝ այլոց ձեռաց եմք կարօտ. Ոսկ. եփես.: *Ոչ յետ բազում ժամանակի, այլ մինչդեռ զերախտիսն ʼի ձեռին ունէր. Երզն. մտթ.: *Զձեռն ձերբ ածէր (այսինքն բուռն հարեալ՝) եւ ընկենոյր զտախտակսն: Եթէ ոք հարցէ զծառայ իւր ձերբ (այսինքն ձեռամբ) իւրով, եւ մեռցի. Եփր. ել.: *Բուռն հարեալ զնմանէ՝ ձեռն զձեռամբ փոփոխելով՝ քարշել թուելով զնա. Դիոն. ածայ.: ՁԵՌՆ ԱՐԿԱՆԵԼ. որպէս Ըմբռնել. բուռն հարկանել. ձեռնարկել. սկսանիլ. եւ Կամիլ հարկանել սպանանել. *Ձեռն արկ զպատմուճանաւ իմով. Յոբ. ՟Լ. 18: *Ձեռն մի՛ արկանէք ʼի նա. Ծն. ՟Ի՟Դ. 22: *Արկ հերովդէս արքայ ձեռն՝ չարչարել զոմանս. Գծ. ՟Ժ՟Բ. 1: *Ձեռն էարկ ʼի հրէայսն: Ձեռն արկանել ʼի թագաւորն արտաշէս. Եսթ. ՟Ը. 7: ՟Ժ՟Բ. 2: *Բարկութեամբ մեծաւ ձեռն արկէր յիս. Յոբ. ՟Ժ. 47: *Ձեռն արկ կամակորութեամբ ... ձեռն էարկ, եւ եհան զբազումս ʼի գնդէնք քրիստոսի. Եղիշ. ՟Դ: ՁԵՌՆ Ի ԳՈՐԾ ԱՌՆԵԼ կամ ԱՐԿԱՆԵԼ. Տ. ԳՈՐԾ. *Զի թէ նախ ձեռն ʼի գործ արարեալ է նորա անիրաւ գործոց. Փիլ. իմաստն.: ՁԵՌՆ ՏԱԼ. Ձեռնտու լինել. օգնել. օգտել. *Ձեռն ետու նոցա հանել զնոսա: Ձե՛ռն տուր մեզ: Աղաչէին ձռեն տալ նոցա. Եզեկ. ՟Ի. 6: ՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Ա. 50: ՟Ժ՟Գ. 46: *Ոչ տայ մեզ ձեռն գիրք, թէ պատառեցաւ լեառն ընդ չորս մասունս. Լմբ. զքր.: Ասի եւ ՁԵՌՍ ՏԱԼ, որպէս Պարտութիւն խոստովանել, զիջանիլ. *Կրեաց պատերազմ դժնդակ, այլ ոչ երբէք ետ ձեռս պատերազմողացն. Ոսկ. ես.: ԶՁԵՌԱՆԷ ՈՒՆԵԼ, ԱՌՆՈՒԼ, ՁԳԵԼ. որպէս Ըմբռնել, օգնել, տանել, առաջնորդել: Ծն. ՟Ժ՟Թ. 16: Գծ. ՟Բ. 8. ՟Ի՟Բ. 1. եւ այլն: ՁԵՌՍ ԲԱՌՆԱԼ, ԱՄԲԱՌՆԱԼ, ՀԱՄԲԱՌՆԱԼ. Տե՛ս ʼի նոյն բայսն: ՁԵՌՍ ԴՆԵԼ. որպէս Ձեռնադրել, եւ Ստորադրել. *Եդին զձեռս ʼի վերայ նոցա, եւ առնուին հոգի սուրբ. Գծ. ՟Ը. 17. 18. եւ ՟Զ 7. եւ այլն: *Դիցես զձեռս քո ʼի վերայ նորա. Թուոց. ՟Ի՟Է. 18: ԱՌ ՁԵՌՆ, եւ ԱՌ ՁԵՌՆ ՊԱՏՐԱՍՏ. Տե՛ս ʼի կարգի տառիդ Ա: նխ. ԸՆԴ ՁԵՌՆ. նխ. Տ. ԸՆԴ եւ այլն: նխ. Ի ՁԵՌՆ. նխ. διά, δι’ per. Որպէս թէ Ձեռամբ, այսինքն միջնորդութեամբ, կամ գործականութեամբ. եւ պարզապէս ʼի նշանակ գործիական հոլովոյ՝ որ պակասի ʼի յն. եւ լտ. մէկին ձեռքովը, տնով. ... *Օրէնքն ʼի ձեռն մովսիսի տուան, շնորհք եւ ճշմարտութիւնն ʼի ձեռն յիսուսի քրիստոսի եղեն: Ի ձեռն գաւազանի սրտմտութեան իւրոյ ընկլոյց զիս: Այցելու լիցի տէր աստուած ʼի ձեռն իմ: Սատակեաց զնա տէր աստուած ʼի ձեռն կնոջս: Որպէս եւ խոստացաւ ʼի ձեռն կտարակարանացն: Վա՛յ մարդոյն այնմիկ, յոյր ձեռն գայցէ գայթագղութիւն. եւ այլն: *Թագաւորութիւն լուծանի, եւ եթէ այլ ոմն երբէք իշխանութիւն լուծեալ է, ո՛յ ʼի ձեռն այլոյ ուրուք, այլ ʼի ձեռն ինքեանց նոցունց. Պղատ. օրին. ՟Գ: *Տարակորզեսցես ʼի ձեռն ձեռինդ ամենակալի. Նար. ՟Ժ՟Ը: *Յիսուս գթասցի՛ս ʼի մեզ ʼի յերկրպագու ծառայս՝ ʼի կարապետիդ քո ձեռն, զոր վերապատուեմք այսօր. Տաղ.: Անսովոր է ասելն. *Ի ձեռն այնորիկ ասաց Մովսէսʼʼ. իբր վասն այնորիկ. Եփր. ծն.: Բայց օրինօք լինի ասել. *Ի ձեռն մանրութեան ոչ երեւելով մեզʼʼ. այսինքն մանրութեամբ, կամ առ մանրութեանն. Պղատ. տիմ.: Ի ՁԵՌՆ ԱՌՆՈՒԼ. Ըմբռնել. ստանալ. տիրել. կրել: ՟Ա. Մակ. ՟Ժ. 52: ՟Բ. Մակ. ՟Դ. 27: Ի ՁԵՌՆ ՏԱԼ. Ընձեռել. շնորհել. տալ. *Ոչ ʼի ձեռն տայցէ զամենայն պէտս ճանապարհին: Թէ ոչ ʼի ձեռն տուեալ էր ձեզ զպատճառս պաշխարութեանն. Ոսկ. ՟բ. կոր. ՟Ժ՟Ե: Ի ՁԵՌԱՆԷ. Եղեալն ընդ ձեռամբ ուրուք. երկրորդն. եւ Յետ նորա ʼի կարգի. *Կանգնեցին ʼի ձեռն որդւոց արանց երիքովի ... եւ ʼի ձեռանէ նոցա ունէին մոսողամ ... եւ ʼի ձեռանէ ունէին սադովկ: Զհետ նորա կալան ղեւտացիքն. եւ ʼի ձեռանէ նոցա կալաւ ասաբիա. Նեեմ. ՟Գ. 4=17: *Զջնիկանն որ է մարզպետ արքունի, եւ զմովան հանդերձապետ ʼի ձեռանէ մովպետան մովպետի. Եղիշ. ՟Ը: ԶՁԵՌԱՄԲ. որպէս Ի ձեռին. ընդ իշխանութեամբ, կամ կարողութեամբ. յոր ինչ ձեռնհաս ոք իցէ. *Ապա եթէ իւր իսկ զձեռամբ իցէ, ինքնին փրկեսցէ զանձն. Ղեւտ. ՟Ի՟Է. 49: մ. ՁԵՌՆ Ի ՁԵՌՆ. մ. Անընդմիջապէս ʼի ձեռաց ʼի ձեռս. ձեռքէ ձեռք. ... *Տայր ձեռն ʼի ձեռն զյուդայ սուսեր մի ոսկեհանդերձ. ՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 15: *Զայս գանձ ես տաց ձեզ դարձեալ ձեռն ʼի ձեռն ʼի հուպ ժամանակի. Ճ. ՟Ա.: *Ձեռն ʼի ձեռն, եւ բերան ʼի բերան, եւ յանդիմանախօս ընդ աստուծոյ մովսէս ճանաչիւր. Ագաթ.: *Իսկ գոհութիւնն, յորժամ ձեռն ʼի ձեռն առնումք ʼի նմանէ զհայցուածս խնդրոցն. Լմբ. սղ.: ՁԵՌՆ Ի ԳԼՈՒԽ. կամ ՁԵՌՍ Ի ԳԼՈՒԽ. որպէս Վա՛յ տալով անձին, եւ ծեծելով զիւր գլուխ. *Զի եւ անտի ձեռն (կամ ձեռս) ʼի գլուխ ելցես. Երեմ. ՟Բ. 37: Անտի եւս ձեռն ʼի գլուխ եզցես. զի այդ իսկ է նշանակ սգաւորաց, զպատուական անդամն կոծել. Մխ. երեմ.: *Նաեւ ʼի նմանէ ելցես դու ձեռն ʼի գլուխ. Եփր. համաբ.: ՁԵՌՆ ՅԱՆՁԻՆ ՀԱՐԿԱՆԵԼ. որպէս Յանձնապաստան լինել. Տ. ՀԱՐԿԱՆԵԼ, եւ ԱՆՁՆ: Իսկ ՁԵՌՍ ՅԱՆՁԻՆ ՀԱՐԿԱՆԵԼ, որպէս Զաջն ʼի լանջն կամ ʼի ճակատն մերձեցուցանել ʼի նշանակ կատարելոյ զհրաման մեծին. գլխուս վրայ ըսել. *Եւ նորա ձեռս յանձին հարեալ առ արքային՝ առ ʼի կատարել զհրամանն արքունի. Ուռպ.: նխ. ԸՆԴ ՁԵՌՆ. (1-0772) նխ. Ի ձեռն. ձեռամբ, միջնորդութեամբ. *Հաշտութիւն խօսեցեալ ընդ ձեռն Սմբատայ ասպետի: Ընդ ձեռն ո՛ր եւ է թագաւորի. Խոր. ՟Գ. 58. 65: *Ընդ ձեռն երեւելի անդրեացն. Յհ. իմ. պաւլ.: *Ընդ ձեռն այդպիսի բանից. Ընդ ձեռն այսոցիկ, կամ այսորիկ. Խոսրովիկ.: մ. ՁԵՌՍ Ի ԿԱՊ. (2-1057) մ. Կապեալ կամ մածեալ ունելով զձեռսʼի վերայ կրծոց. ձեռնʼի ձեռին վերայ դնելովʼի լանջս, կամ աղխելով զձեռն. ձեռք ձեռքի վրայ. *Անցեալ կային (երեք մոգքն) ձեռսʼի կապ՝ աչքʼի նա հայելով: Եւ կայինʼի կարգի՝ ձեռսʼի կապ լինելով ըստ օրինի. Եպիփ. ծն.:

հայերեն բառարան (Armenian dictionary). 2013.

Игры ⚽ Нужен реферат?

Полезное


Смотреть что такое "ՁԵՌՆ" в других словарях:

  • ԱՆՁՆ — (ձին, ձինք, ձանց.) NBH 1 0192 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 7c, 8c, 10c, 11c, 12c, 13c, 14c գ. (լծ. հյ. ինձ, ինձէն, ինքն. եւ ար. ինս, ինսան.) Ինքնութիւն իմացական եւ բանաւոր էակի՝ դիմաւ որոշելոյ. անհատն բնութենակից …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԳՈՐԾ — (ոյ, ոց.) NBH 1 0573 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 7c, 8c, 10c, 11c, 12c, 13c, 14c գ. ἕργον (լծ. հյ. երկ). ἑργασία (լծ. արգասիք), ἑργατεία (ուստի թ. ըրղադլըգ ). opus (operis), operatio, factum, actus, actio,… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԸՆԴ — ( ) NBH 1 0764 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 6c, 7c, 8c, 11c, 12c, 13c, 14c (նախդիր). εἱς, πρός, ἑπί, ἑν ad, super, in Ի տրականն, որպէս Առ. ʼի. յ. ց. դէպ ʼի. ʼի վերայ. շուրջ. զոյգ, եւ այլն, պէսպէս ոճով. զոր օրինակ ասի.… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ՄԻՋՆՈՐԴ — (ի, աւ կամ իւ, աց, օք, կամ ովք.) NBH 2 0280 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 10c, 12c, 13c գ. μεσίτης mediator, medians μέσον medium μέσος medius եւն. Որ մտանէ ʼի մէջ երկուց կողմանց. հաշտարար. բարեխօս. միջին գործադիր …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ՎՏԱՌ 2 — ( ) NBH 2 0833 Chronological Sequence: 8c, 12c, 14c (լծ. ընդ Պատառ.) Պատառուածք. ճեղքուած. եւ անցք. ծակ. առուակ. որ եւ Վտառանք, եւ ծակտի. *Իսկ հոսումն ը թափման, քանզի թակի կենդանին ʼի ձեռն յայտից վտառից (նոր ձ. վտարից) եւ անյայտից: Երակք,… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԱՐԿԱՆԵՄ — (արկի, արկն.) NBH 1 0362 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 7c, 8c, 9c, 10c, 11c, 12c, 13c ն. βάλλω, ἑμβάλλω, ἑπιβάλλω, προβάλλω եւն. jacio, injicio, projicio, mitto եւն. Ձգել, ընկենուլ. եւ Դնել. նետել. ... *Արկանել… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԲԱՐՈՅԱԿԱՆ — (ի, աց.) NBH 1 467 Chronological Sequence: Unknown date, 6c, 10c, 11c, 12c, 13c ա.գ. ԲԱՐՈՅԱԿԱՆ (գրի եւ ԲԱՐՈՒԱԿԱՆ) իբրեւ գ. Բարոյականն. ἡθική ethica, morale, praecepta morum ի մաստասիրութիւն, կամ գիրք որ ճառէ զբարուց եւ զվարուց մարդկան, ըստ որում… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԲՈՒՌՆ — (բռին կամ բռան, ամբ. բռունք, ռանց, ռամբք.) NBH 1 512 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 8c, 10c, 11c, 12c, 13c գ. δράξ pugillus, brancata Ափ ձեռին ամփոփեալ. ձեռն բռնօղ կամ ըմբռնօղ զիմն. բուռ. ավուճ. ... *Որչափ բռամբ մի …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԿԱՐԿԱՌԵՄ — (եցի, եա՛.) NBH 1 1071 Chronological Sequence: Unknown date, Early classical, 5c, 6c, 10c, 11c, 12c ն. ԿԱՐԿԱՌԵՄ եւ ԿԱՐԿԱՌՈՒՄ. ἑκτείνω, προτείνω extendo ἁντιλαμβάνομαι apprehendo μεταδίδομαι trado ὁρέγω porrigo. Երկայնել զձեռն. ընդարձակել. ձգել… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)

  • ԿԵՐԱԿՐՉՈՒԹԻՒՆ — ( ) NBH 1 1090 Chronological Sequence: Early classical, 14c ա. ԿԵՐԱԿՐՉՈՒԹԻՒՆ τροφημότης nutritio եւ διοίκησις administratio. որ եւ ԿԵՐԱԿՐՈՂՈՒԹԻՒՆ, իբր Մատակարարութիւն. տնտեսութիւն. *Աջ ակն՝ սէր, եւ ձեռն՝ կերակրչութիւն եւ ոտն՝ թիկունք (լինելն):… …   հայերեն բառարան (Armenian dictionary)


Поделиться ссылкой на выделенное

Прямая ссылка:
Нажмите правой клавишей мыши и выберите «Копировать ссылку»